سوره ملتفت شود ، احتمال جواز عدول به سوره ( إنا أنزلناه ) ضعيف است ، چرا كه عدول از سوره توحيد ، جايز نيست ، و وجوب وفاء به نذر بر تقديرى است كه مستلزم محرمى نباشد . و در اينجا اطلاق دليل عدم جواز عدول نيز هست ، مگر آن كه دعوى انصراف شود . و هو كما ترى . و احوط با عدم عدول ، اعاده نماز است نيز . سؤال 43 [ . وضوى مستلزم تصرف در مال غير ] در حال وضو گرفتن با آب نهر ، يا حوض ، حيوانى مشغول به آب خوردن مىشود در نزديك او ، حركت آب كه به واسطه وضو حاصل مىشود موجب تصرف در لب آن حيوان است كه اگر از مال صغير باشد موجب بطلان وضو بشود ، يا نه ؟ و هكذا اگر طفل صغيرى در نزديك او مشغول به آب خوردن باشد ؟ جواب : ادله حرمت تصرف در مال غير ، شامل اين جور از تصرفات نيست ، بلكه اينها را تصرف حساب نمىكند . بلى ، اگر جورى باشد كه تصرف حساب شود ، مثل اين كه فرض شود كه صورت آن حيوان ، يا آن طفل زخم است ، و اگر آب به آن برسد ضرر دارد ، در اين صورت جايز نيست تحريك آب بر وجهى كه به آن موضع برسد ، لكن بطلان وضو در اين صورت ، بر فرض اين است كه به ارتماس وضو بگيرد ، و إلا آب برداشتن ، مقدمه است ، و حرمت آن مستلزم بطلان وضو نيست . اللهم إلا أن يقال : إن العرف يعد هذا الوضوء الخاص ، تصرفا في ملك الغير ، و إن لم يكن كذلك بالدقة العقلية ، حيث إن التصرف فيه إنما هو في مقدمته ، لا في نفسه . سؤال 44 [ شك در وضو پس از پايان نماز ] هر گاه بعد از نماز ظهر ، شك كند كه آيا وضو گرفتم ، يا نه ، با فرض اين كه حالت سابقه او حدث باشد ، چه كند ؟ جواب : بنا بگذارد بر صحت نماز ظهر و اين كه وضو داشته [ است ، ] لكن بايد از براى نماز عصر و ساير غايات ، وضو بگيرد . و مقتضاى جريان قاعده تجاوز ، أزيد از حكم به صحت نماز نيست ، و اثبات اين كه وضو گرفته [ است ، ] نمىكند ، مگر به مقدار صحت نماز ظهر ، چون نسبت به عصر ، وقت وضوى آن باقى است . و همچنين است حال ، اگر بعد از عصر شك كند كه آيا نماز ظهر را كرده است ، يا نه ؟ حكم مىكند به صحت عصر از حيث شرطيت ترتيب فيما بين او و ظهر فقط . و بعبارة أخرى : بعبارة